Jestem samotną matką wychowującą dwójkę niepełnoletnich dzieci. Czy w zeznaniu za 2009 r. mogę jednocześnie korzystać z opodatkowania na preferencyjnych zasadach i odliczać od podatku ulgę prorodzinną?

Opodatkowanie dochodów podatnika na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci nie stanowi przeszkody dla skorzystania przez niego z ulgi z tytułu wychowywania dzieci.

Nie każdy podatnik posiadający status osoby samotnie wychowującej dzieci może skorzystać w zeznaniu rocznym ze wspólnego rozliczenia z dzieckiem, jak również nie każdy podatnik może odliczyć od podatku tzw. ulgę prorodzinną. Przywileje podatkowe, do jakich należy preferencyjny sposób obliczania podatku oraz odliczenie od podatku, ustawodawca zawsze obwarowuje określonymi warunkami.

Ze wspólnego rozliczenia z dzieckiem mogą skorzystać wyłącznie ci rodzice samotnie wychowujący dzieci, którzy uzyskują dochody opodatkowane według skali podatkowej. Mają oni prawo do ustalenia podatku w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy swoich dochodów. Aby z tej preferencji skorzystać, podatnik musi wychowywać w roku podatkowym m.in. dzieci małoletnie (art. 6 ust. 4 i 5 ustawy o pdof, Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.). Ten sposób opodatkowania nie może być jednak stosowany wówczas, gdy do osoby samotnie wychowującej dzieci lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy dotyczące podatku liniowego, przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (z wyjątkiem gdy podatek ten dotyczy przychodów uzyskiwanych z najmu prywatnego) lub o podatku tonażowym (art. 6 ust. 8 i 9 ustawy o pdof).

Natomiast ulga z tytułu wychowywania dzieci jest przywilejem niezależnym od statusu posiadanego przez rodzica. Również w jej przypadku ustawodawca przewidział konieczność spełnienia przez podatnika konkretnych wymogów. Prawo do skorzystania z tzw. ulgi prorodzinnej przysługuje rodzicowi, rodzicowi zastępczemu oraz opiekunowi prawnemu, który wychowywał w roku podatkowym m.in. małoletnie dzieci. Jednak ulga, podobnie jak preferencyjny sposób opodatkowania, ma zastosowanie wyłącznie w przypadku podatników, których dochody opodatkowane są według skali podatkowej.

Jej wysokość w zeznaniach za 2009 r. uzależniona jest nie tylko od liczby dzieci pozostających na wychowaniu podatnika. W przeciwieństwie do lat ubiegłych, w rozliczeniach za 2009 r. ulga ustalana jest bowiem miesięcznie, jako kwota stanowiąca 1/6 kwoty zmniejszającej podatek, czyli 92,67 zł. Jeżeli zatem rodzic, rodzic zastępczy lub opiekun prawny wychowywał dzieci przez 12 miesięcy 2009 r., w zeznaniu rocznym może pomniejszyć podatek o kwotę 1.112,04 zł na każde dziecko. Ulgi tej jednak nie ma prawa uwzględnić w sytuacji, gdy do dziecka mają zastosowanie przepisy dotyczące podatku liniowego, ustawy o podatku tonażowym lub ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (z wyjątkiem gdy ryczałt dotyczy przychodów dziecka z najmu).