Po wielu latach pracy w USA nabyłem prawo do emerytury z tamtejszego systemu emerytalnego. Teraz na stałe będę mieszkał w Polsce. Amerykański organ rentowy będzie przekazywał emeryturę bezpośrednio na moje konto bankowe w polskim banku. Według jakich zasad będę płacił podatek dochodowy?

Po zmianie miejsca zamieszkania Czytelnik będzie podlegał w Polsce obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. W tym także od emerytury otrzymywanej z USA.

Z umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz. U. z 1976 r. nr 31, poz. 178) wynika, że Polska ma prawo do opodatkowania emerytury otrzymywanej ze Stanów Zjednoczonych wypłacanej osobie fizycznej mającej miejsce zamieszkania w Polsce.

Umowa ta nie zawiera odrębnej regulacji dotyczącej opodatkowania emerytur, z wyjątkiem emerytur i rent otrzymywanych z funduszów publicznych z tytułu pełnionych poprzednio funkcji rządowych (wyjątek ten nie dotyczy omawianego przypadku). Nie ma również odrębnego artykułu dotyczącego opodatkowania "innych dochodów". W tej sytuacji dochód z emerytury otrzymywanej przez wnioskodawcę podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, zgodnie z postanowieniami art. 5 umowy ("Ogólne zasady opodatkowania"). Z art. 5 ust. 3 umowy wynika, że państwu rezydencji przysługuje pełne prawo do opodatkowania dochodów, w tym m.in. emerytury osoby mającej na jego terytorium miejsce zamieszkania. Jednak dochód z emerytury może być również opodatkowany w państwie, z którego jest wypłacany (tu: w USA). Gdyby tak było, podwójnemu opodatkowaniu w takiej sytuacji zapobiega metoda wskazana w art. 20 umowy (tzw. metoda proporcjonalnego zaliczenia). W myśl art. 20 ust. 1 umowy, Polska zezwoli osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce na zaliczenie na poczet należnych w Polsce podatków odpowiednich kwot podatków, zapłaconych w Stanach Zjednoczonych.

Zatem podatnik uzyskujący emeryturę ze Stanów Zjednoczonych będzie miał obowiązek opodatkować ten dochód w Polsce, jednak od podatku obliczonego zgodnie z polskimi przepisami podatkowymi będzie mógł odliczyć podatek zapłacony w Stanach Zjednoczonych. Na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w celu zastosowania określonej w umowie metody unikania podwójnego opodatkowania, należy kierować się art. 27 ust. 9 lub 9a updof.

Stosując tę metodę, od podatku obliczonego od łącznej sumy dochodów odlicza się kwotę równą podatkowi dochodowemu zapłaconemu w obcym państwie. Odliczenie to nie może jednak przekroczyć tej części podatku obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany w obcym państwie.

Na marginesie należy wspomnieć, że niezależnie od postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 74 i 91 updof wolne od podatku mogą być świadczenia emerytalne lub rentowe wymienione w tych przepisach. Niemniej wspomniana przez podatnika emerytura najprawdopodobniej nie mieści się w tym katalogu zwolnień.

Jeżeli podatnik otrzymuje emeryturę bez pośrednictwa płatnika, to stosownie do dyspozycji art. 44 ust. 1a pkt 2 oraz ust. 3a updof, powinien w ciągu roku samodzielnie wpłacać zaliczki na podatek dochodowy, w wysokości 19% uzyskanego dochodu, w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym uzyskał dochód, a za grudzień w terminie złożenia zeznania podatkowego.

Gdy zagraniczną emeryturę wypłaca w Polsce osoba prawna (np. bank) lub jednostka organizacyjna osoby prawnej - to na niej, jako płatniku, ciąży obowiązek poboru miesięcznych zaliczek na podatek (art. 35 ust. 1 pkt 1 updof). Przy poborze zaliczek od emerytur z zagranicy, płatnik jest obowiązany stosować postanowienia umowy o zapobieganiu podwójnemu opodatkowaniu, zawartej z państwem, z którego pochodzi emerytura.

Przy odbiorze emerytury zagranicznej, którą co do zasady wypłaca się w walucie kraju, z którego pochodzi, podatnik może wpłacić płatnikowi zaliczkę na podatek w złotych. Wpłatę tę uznaje się za zaliczkę potrąconą przez płatnika.

Podatnik otrzymujący emeryturę z zagranicy, przy spełnieniu warunków określonych w art. 37 updof, może upoważnić płatnika do dokonania rocznego obliczenia podatku. Jeżeli jednak nie skorzysta z tej możliwości, to uzyskaną z zagranicy emeryturę oraz należne zaliczki na podatek, powinien wykazać w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-36 oraz w załączniku PIT/ZG.